Archiwum wpisów
Luty 2014
P W Ś C P S N
« Sty   Mar »
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
2425262728  
Galeria

Rok Karskiego Rok Karskiego

Na posiedzeniu Sejmu RP, które odbyło się 6 grudnia 2013 roku podjęto uchwałę o ustanowieniu  roku 2014  Rokiem Jana Karskiego w uznaniu dla człowieka, który chciał powstrzymać Holokaust.

Legendarny kurier czasu II wojny światowej. Ryzykował życie, by ratować Żydów skazanych na śmierć w gettach i obozach zagłady. Miał odwagę zdemaskować i potępić antysemityzm.

Dwukrotnie odznaczony Virtutu Militari przez władze Polski Podziemnej oraz Orderem Orła Białego przez prezydenta III RP.

Virtutu Militari Łodzianin z urodzenia, obdarzony nieprzeciętną wolą, męstwem i wytrwałością. W mieście nad Łódką nauczył się współżyć z przedstawicielami różnych nacji i religii. Karski z rodzeństwem

Przyszedł na świat 24 kwietnia 24 maja 1914 roku* (inne źródła podają datę , 24 maja** oraz 24 czerwca***). W księgach parafialnych kościoła Podwyższenia Świętego Krzyża w Łodzi został zapisany jako Jan Romuald, ósme dziecko Walentyny z Burawskich i Stefana Ignacego  Kozielewskiego.  Wpojone w młodości zasady tolerancji, przyjaźń z wieloma Żydami – kolegami ze szkolnej ławy w gimnazjum im. Piłsudskiego – Karski z bratemmiały na późniejszą postawę Kozielewskiego – Karskiego, alarmującego przywódców świata o losach narodu żydowskiego w czasie wojny, znaczący wpływ.

Do pierwszej klasy Szkoły Powszechnej nr 4 przy ul. Targowej 14 poszedł rokOkres studiów  wcześniej. Zachęcany przez matkę i jezuickich katechetów wstąpił do Sodalicji Mariańskiej. Jesienią 1926 roku rozpoczął naukę w Miejskim Gimnazjum Męskim im. Józefa Piłsudskiego. Pod koniecJan - 1935 r. szkoły średniej postanowił zostać dyplomatą.  Marian – pełniący funkcję komendanta wojewódzkiego policji we Lwowie – wspierał jego zamiary i w 1931 roku sprowadził matkę i najmłodszego brata do miasta nad Płetwią, gdzie Jan rozpoczął studia prawa i dyplomacji na Uniwersytecie im. Jana Kazimierza. Ukończył je w 1935 roku. Skończył również Szkołę Podchorążych Artylerii Konnej we Włodzimierzu Wołyński. W 1939 roku został przyjęty do służby dyplomatycznej RP, a pod koniec sierpnia objęła go mobilizacja. 

Łódzki rodowód uratował Karskiego. W trakcie kampanii wrześniowej 1939 roku por. Kozielewski – oficer 5. Dywizjonu Artylerii Konnej, wchodzącego w skład Krakowskiej Brygady Kawalerii – dostał się do niewoli sowieckiej. Wraz z kilkoma tysiącami żołnierzy Wojska Polskiego i funkcjonariuszy Policji Państwowej przebywał w obozie na Ukrainie. Stamtąd, udało mu się wydostać w październiku 1939 roku. Po ucieczce z transportu do Łodzi nawiązał przez brata Mariana kontakt ze Związkiem Walki Zbrojnej i rozpoczął działalność konspiracyjną. Posługiwał się pseudonimem “Witold”, używał także nazwisk: Piasecki, Kucharski, Znamierowski, Kruszewski, Karski.

W grudniu 1939 roku powierzono mu pierwszą misję dyplomatyczną do Francji. W czerwcu następnego roku udał się z kolejną misją na Zachód. W 1942 na zlecenie Komendy Głównej Armii Krajowej podjął się zebrania dowodów eksterminacji narodu żydowskiego przez hitlerowców. Karski, przebrany za strażnika ukraińskiego, zdołał dotrzeć na teren nazistowskiego obozu przejściowego w Izbicy Lubelskiej, skąd Niemcy wysyłali Żydów do obozu koncentracyjnego w Bełżcu. Jesienią 1942 roku zebrane w Polsce świadectwa niemieckiego ludobójstwa dostarczył osobiście rządowi RP w Londynie, dokąd przedarł się przez Berlin, Francję i Hiszpanię.

W czerwcu 1943 z paszportem dyplomatycznym, wystawionym na nazwisko JanMass extermination of Jews in German occupied Poland" ("Masowa eksterminacja Żydów na terenie okupowanej przez Niemców Polski") Karski, został wysłany na spotkanie z prezydentem Franklinem D. Rooseveltem. Jego raport nie został potraktowany poważnie przez prezydenta USA i otoczenie. Zbagatelizowano informacje zdobyte z narażeniem życia przez Karskiego.Story of a Secret State

W 1944 roku bestsellerem stała się książka Karskiego Story of a Secret State, w Polsce wydana dopiero w 1999 roku pod tytułem Tajne państwo. Opowieść o polskim podziemiu.

Karski nie chciał wrócić do komunistycznej Polski i w 1954 roku przyjął obywatelstwo amerykańskie. Przez pewien czas pełnił funkcję eksperta od spraw wschodnich i wykładowcy na kursach oficerów kontrwywiadu amerykańskich agencji rządowych. Pomiędzy 1946 a 1984 rokiem wykładał stosunki międzynarodowe oraz teorię i praktykę komunizmu w Europie Środkowo-Wschodniej na Wydziale Służby Zagranicznej waszyngtońskiej uczelni Great Powers and Poland (1918-1945)jezuickiej Georgetown University. 9 lipca 1952 roku otrzymał tytuł doktora  filozofii tegoż uniwersytetu. Przez następnie lata wygłaszał odczyty w krajach azjatyckich i afrykańskich oraz publikował artykuły na łamach wielu czasopism  amerykańskich. W 1970 roku w USA ukazała się opracowana przez niego monografia Great Powers and Poland (1918-1945), która w Polsce została wydana w 1992 roku pod tytułem Wielkie mocarstwa wobec Polski 1919-1945 od Wersalu do Jałty.

Nie lubił rozgłosu, stąd przez długie lata pozostawał w cieniu wielkich wydarzeń.  Jan Karski z żoną PoląDopiero filmy dokumentalne Shoah, StruggleJan Karski for Poland i Emisariusze wydobyły go z zakamarków historycznego zapomnienia. Szczególnie zainteresowały się nim środowiska żydowskie. W 1982 roku otrzymał medal “Sprawiedliwy wśród narodów świata”. W 1986 roku otrzymał  doktorat honoris causa Baltimore Hebrew College oraz uniwersytetu Łódzkiego, a w następnych latach doktoraty honoris causa Oregon State Uniwersity, Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.

15 maja 2000 roku otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Miasta Łodzi.

13 lipca zmarł w waszyngtońskim szpitalu. Został pochowany na cmentarzu Mount Olivet, obok żony Poli Nireńskiej – żydowskiej tancerki i choreografki pochodzenia polskieg0 – i brata Mariana.

*Wielka encyklopedia PWN. T.13

**Honorowi Obywatele Miasta Łodzi

*** Wikipedia

Źródła:

Honorowi Obywatele Miasta Łodzi. – Łódź, 2006.

Wielka encyklopedia PWN . T.13 .- Warszawa, 2003.

http://instytut-karskiego.org/#strony/inne/jan-karski/

http://pl.wikipedia.org/wiki/Jan_Karski

Możliwość komentowania jest wyłączona.