PostHeaderIcon Wszystko jest lekcją

Eugene_Ionesco__   Eugčne Ionesco   Ionesco_1963
                           1909 (1912) – 1994

właść. Eugen Ionescu urodził się 26 listopada 1909 roku w Slatinie, położonej 150 km od Bukaresztu. W wielu źródłach jako data urodzenia pisarza widnieje rok 1912. Ten błąd jest wynikiem swoistej kokieterii autora. Ponad trzydzieści lat temu postanowił odmłodzić się o trzy lata, po przeczytaniu opinii francuskiego krytyka Jacquesa Lemarchanda, który mówiąc o latach 50. wyróżnił generację „młodych” autorów, wśród których byli Ionesco i Beckett. Jego ojciec, rumuński prawnik, nazywał się również Eugen Ionescu. Matka, córka francuskiego inżyniera pracującego w Rumunii, nazywała się Thérčse Ipcar. Wkrótce po narodzinach Eugena, rodzina zamieszkała w Paryżu, gdzie ojciec kontynuował studia prawnicze, zakończone doktoratem. Jako czterolatek Eugen był wielkim amatorem przedstawień Guignolu — wywodzącego się z Lyonu teatru lalkowego, którego widowiska związane były z ludowymi przesądami i różnego typu okrucieństwami. W 1916 roku ojciec Ionescu powrócił do Bukaresztu, w momencie, kiedy Rumunia przystąpiła do wojny. Matka pozostała z dziećmi w Paryżu i musiała sobie radzić sama, korzystając ze wsparcia swych rodziców. Po zakończeniu I wojny światowej, nie dający znaku życia ojciec został uznany za zmarłego. Ponieważ mały Eugčne był słabego zdrowia, matka wysłała jego i siostrę do pensjonatu w La Chapelle-Anthenaise w północno-zachodniej Francji, gdzie przebywał w latach 1917-1919. We wspomnieniach pisarza pobyt ten opisywany jest jako najpiękniejszy, najspokojniejszy okres życia. Po powrocie do Paryża zamieszkali w ciasnym, ciemnym i wilgotnym mieszkanku z matką i dziadkami. W 32-kartkowym zeszycie Eugčne zapisał wówczas pierwsze utwory: sztukę „bohaterską” wdwóch aktach i scenariusz komediowy — niestety nie zachowane do dnia dzisiejszego. Ojciec pisarza nie zginął na froncie. Nawet nie był żołnierzem — został w rumuńskiej policji inspektorem bezpieczeństwa. W 1917 roku ożenił się ponownie i w tym samym roku został szefem bukareszteńskiej policji. Wiernie współpracował ze wszystkimi rządzącymi Rumunią reżimami, bo uważał, że władza ma zawsze rację. Wykorzystując swoją pozycję — pod pretekstem, że żona zamieszkała za granicą — dostał rozwód i nawet prawo do opieki nad dziećmi, natomiast kiedy ożenił się ponownie, kategorycznie zażądał przyjazdu dzieci. W tej sytuacji Eugčne z siostrą przyjechali do Rumunii w 1922 roku. Nauczył się rumuńskiego, i w 1928 roku zdał maturę w liceum w Krajowie. Stosunki z rodziną ojca nie układały się dobrze, szczególnie z macochą, która w końcu wypędziła jego siostrę (Marilina zamieszkała z matką, która osiedliła się w Bukareszcie). Ojciec, choć stał się zamożnym człowiekiem, nie chciał łożyć na jej utrzymanie. Po wielkiej kłótni Eugčne wyprowadził się z domu ojca w 1926 i także zamieszkał z matką, która pracowała w jednym z bukareszteńskich banków. Kiedy Marilina skończyła szkołę średnią, dzięki staraniom matki rozpoczęła pracę jako maszynistka w banku. Resztę swego życia spędziła w Rumunii, nie utrzymując prawie kontaktów z bratem po jego powrocie do Francji w 1938 roku. Eugčne dostał pokój u siostry ojca, który niekiedy wspierał go finansowo i wykorzystując swoje wpływy załatwił mu stypendium umożliwiające studia. Nalegał, by syn został inżynierem, on jednak bardziej interesował się literaturą. W 1928 roku zadebiutował jako poeta w dzienniku „Bilete de papagal” (Bilety papugi), drukowanego w charakterystycznym małym formacie. W latach 1929-1933 studiował romanistykę na uniwersytecie w Bukareszcie. Swój pierwszy artykuł opublikował w piśmie „Zodiac” w 1930. W tym czasie poznał Rodicę Burileanu, która studiowała filozofie i prawo. W 1931 napisał „Elegii pentru fiinte mici” (Elegię dla istot mniejszych), nawiązującą do twórczości francuskiego poety Francisa Jammesa (1868-1938). W latach 1928-1935 publikował artykuły w licznych rumuńskich czasopismach, m.in. w antyfaszystowskim tygodniku „Critica”, w 1933 współpracował z pismami „Facla” (Płomień) i „Universul Literar” (Świat Literacki). W 1934 roku opublikował „Nu” (Nie) — cykl prowokacyjnych esejów i kartek z dziennika, które wywołały głośny skandal w literackich kręgach Rumunii. Z ogromną werwą i sarkazmem występował w nich przeciwko autorytetom ówczesnej rumuńskiej literatury, takim jak Tudor Arghezi, Ion Barbu, Camil Petrescu, Mircea Eliade. Książka otrzymała nagrodę królewskiej fundacji kulturalnej, przyznana przez jury, któremu przewodniczył krytyk i teoretyk literatury, Tudor Vianu. Eugčne rozpoczyna pracę jako nauczyciel francuskiego w Cernavodzie (koło Konstancy). Następnie zostaje urzędnikiem ministerstwa oświaty odpowiedzialnym za kontakty z zagranicą. W latach 1937-1938 prowadzi dział literacki w piśmie „Facla”, pisze także w „Universul Literar”, w dzienniku kulturalnym „Rampa” iw „Parerile Libere” (Wolne opinie). W 1938 roku w piśmie „Vremea” opublikował artykuł „Słownik krytyki”. W tym samym roku otrzymał stypendium rządu rumuńskiego na napisanie (nigdy nie ukończonej) pracy doktorskiej poświęconej tematowi grzechu i tematowi śmierci w poezji francuskiej po Baudelairze i wyjechał do Francji. W Paryżu zainteresował się pismami Mikołaja Bierdiajewa oraz przedstawicieli personalizmu katolickiego: Emmanuela Mouniera i Jacquesa Maritaine’a tudzież chrześcijańskiego egzystencjalisty Gabriela Marcela. W 1939 zbliża się do grupy skupionej wokół założonego przez Mouniera pisma „Esprit”. Przesyła korespondencje z Paryża do prestiżowego miesięcznika literackiego i naukowego „Viata Româneasca” (Życie Rumuńskie). Odwiedza Chapelle-Anthenaise, gdzie przebywał w dzieciństwie. Po wybuchu II wojny światowej wrócił do Rumunii. Pracował jako nauczyciel francuskiego w bukareszteńskim liceum. W związku z rozwojem sytuacji w Rumunii postanowił przedostać się z powrotem do Francji, gdzie po wielu nieudanych próbach znalazł się wraz z żoną wmaju 1942 roku, dzięki pomocy przyjaciół, którzy dostarczyli mu fałszywe dokumenty. Początkowo mieszkał w Marsylii borykając się z wielkim kłopotami finansowymi. W tym czasie przełożył i opatrzył przedmową powieść „Urcan Batrânul” (Ojciec Urcan) rumuńskiego pisarza Pavla Dana (1907-1937). Został zatrudniony w pionie kulturalnym ambasady Królestwa Rumunii przy Vichy — został nawet attaché kulturalnym. W 1944 urodziła się jego córka Marie-France. W marcu 1945 zamieszkał w Paryżu. Rodzina Ionesco borykała się znowu z poważnym trudnościami materialnymi. Ionesco pracuje jako korektor w pewnym wydawnictwie prawniczym. W latach 1945-1949 tłumaczy dzieła Urmoza (1883-1923), rumuńskiego poety, prekursora surrealizmu, literatury absurdu i antyprozy. W tym okresie otrzymują wsparcie finansowe od krewnej. Na przełomie października i listopada umiera ojciec pisarza — Ionesco nie dostał żadnego spadku. W 1948 zaczyna pisać „Łysą śpiewaczkę”, której prapremiera — niestety nieudana – odbędzie się w Théâtre des Noctambules 11 maja 1950 roku w reż. Nicolasa Bataille’a. Sztukę doceniła zaledwie garstka intelektualistów. W tym czasie Ionesco spotyka się z Bretonem, Buńuelem, Adamovem i Mirceą Eliadem. Przyjmuje obywatelstwo francuskie. W 1950 roku staje się członkiem Kolegium Patafizyki — grupy literackiej odwołującej się do Alfreda Jarry’ego (autora „Króla Ubu” i wynalazcy „patafizyki” – nauki o tym, co nie mieści się w żadnych regułach tłumaczących świat, „zgłębi prawa dotyczące wyjątków i wyjaśni wszechświat wobec tutejszego dodatkowy”). Do patafizyków należeli Boris Vian, Jacques Prévert, Marcel Duchamp, Raymon Queneau, Michel Leiris — łączyło ich z Ionesco zamiłowanie do zabawy iprzygody oraz skłonność do nihilizmu. Wiele jego dzieł będzie drukowanych w „Cahiers du Collčge de Pataphisique”. W czerwcu 1950 r. pisze „Lekcję”. Premiera odbyła się 20 lutego 1951 w Théâtre de Poche na Montparnasse w Paryżu. Reż.: Marcel Cuvelier. Grali: Marcel Cuvelier (Profesor), Rosette Zucchelli (Uczennica), Claude Mansard (Służąca). W 1956 „Łysa śpiewaczka” została zagrana w Polsce przez grupę studentów w ramach Teatru Klubu Krzywego Koła w Warszawie. 16 lutego 1957 w paryskim Théâtre de la Huchette wznowienie „Lekcji” i „Łysej śpiewaczki” granych w ramach jednego wieczoru. Premiera tej inscenizacji odbyła się w 1952 roku i zagrano zaledwie 10 razy. Spektakl w wersji z 1957 roku grany jest do dzisiaj! Rok 1958 to czas głośnej „kontrowersji londyńskiej”, kiedy Ionesco bronił swojego teatru przed atakami wpływowego wówczas londyńskiego krytyka teatralnego Kennetha Tynana z „Observera” W 1959 roku uczestniczył w konferencji na temat teatru awangardowego, która odbyła się w Helsinkach. W tym samym roku otrzymał nagrodę krytyki na festiwalu w Tours za film „Monsieur Tęte”. W 1963 został wyróżniony Prix Italia za baletową wersję „Lekcji”. W 1970 zostaje członkiem Akademii Francuskiej, otrzymuje także Legię Honorową. Od lat 60. Ionesco zyskuje światową sławę, otrzymuje liczne nagrody i wyróżnienia, spośród których zwróćmy uwagę na akcent polski: przyznany w 1992 roku doktorat honorowy Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Z powodu stanu zdrowia pisarza ceremonia odbyła się w Paryżu. I jeszcze jeden akcent polski, stosunkowo mało znany: Ionesco jest autorem libretta opery Dominique’a Probsta „Maksymilian Kolbe” (praprem. 8 sierpnia 1988 na festiwalu w Rimini — reż. Tadeusz Bradecki i Krzysztof Zanussi). Eugčne Ionesco zmarł 28 marca 1994 w Paryżu.

100. rocznicę urodzin pisarza upamiętniamy wystawką książek z naszych zbiorów i innych źródeł.

IMG_3241 IMG_3237 IMG_3252
 IMG_3256  IMG_3243
IMG_3260

Zapraszamy do Biblioteki na Piętrze

Książki z wystawy udostępniamy.

źródło: http://www.ionesco.org/vie.html
źródło fot.: http://pokulture.pl/index.php?itemid=399&catid=1
http://www.romanianculture.org/personalities/Eugene_Ionesco.htm

Możliwość komentowania jest wyłączona.

Archiwum wpisów
Listopad 2012
P W Ś C P S N
« Paź   Gru »
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
2627282930  
Kategorie