PostHeaderIcon Malarstwo Stanisława Wyspiańskiego

wys2   Stanisław Mateusz Ignacy Wyspiański   STANIS~1 
1869 – 1907
polski dramaturg, poeta, malarz, grafik, architekt, projektant mebli.
Nieoficjalnie nazywany Czwartym Wieszczem Polskim.

Pierwsze znane dzieła Wyspiańskiego to rysunki – autoportret z 1890 roku, szkice z podróży po Polsce i Europie. Później rysował rośliny, tworząc zielnik. W jego twórczości plastycznej dominowały jednak obrazy wykonywane pastelami. Pierwsze z nich tworzył w latach 1890-94, a wykorzystywał głównie do ukazywania postaci ludzkich – rodziny, przyjaciół, artystów. Malował przy pomocy płaszczyznowych plam barwnych, zamkniętych wyraźnym konturem. Chętnie przedstawiał swoje dzieci w nieupozowanych sytuacjach – np. śpiące albo karmione przez matkę:

  • Helenka, 1900, pastel, Muzeum Narodowe, Kraków
  • Śpiący Staś, 1902, pastel, Muzeum Śląskie, Katowice
  • Śpiący Mietek, 1904, pastel, Muzeum Sztuki, Łódź
  • Macierzyństwo, 1905, pastel, Muzeum Narodowe, Kraków
  • Żona artysty z synkiem Stasiem, 1904, pastel, Muzeum Górnośląskie, Bytom

W technice tej przedstawił wielu swoich znajomych i artystów, m.in. Kazimierza Lewandowskiego, Jacka Malczewskiego, Elizę Pareńską, Kryształowiczów, Ludwika Solskiego, Irenę Solską, Jana Stanisławskiego. Obrazował widoki Krakowa – Planty z chochołami (także w technice olejnej), Wisłę, Rudawę, chaty w Grębowie, a pod koniec życia widoki z okna pracowni na Kopiec Kościuszki. Jest autorem afisza do przedstawienia Wnętrze Maeterlincka.

Część jego dorobku zajmują różnorodne projekty – głównie witraży, polichromii i wnętrz. Wraz z Józefem Mehofferem zaprojektował 36 kwater witraży do kościoła mariackiego w Krakowie w ramach pomocy Matejce przy konserwacji kościoła, w której brali udział od 1889 roku. Podczas pobytu w Paryżu obaj wykonali po dwa kartony na konkurs na projekt dekoracji sali Rudolfinum w Pradze oraz projekty kurtyny do wznoszonego wówczas teatru Słowackiego w Krakowie. Już samodzielnie zaprojektował witraże i polichromie do krakowskiego kościoła franciszkanów (ze słynnym witrażem Boga Ojca "Stań się"), witraże do katedry wawelskiej ze św. Stanisławem, Kazimierzem Wielkim i Henrykiem Pobożnym (zrealizowane dopiero w latach 2005-2007 w Pawilonie Wyspiański 2000), wystrój sali wystawowej Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych (1904), dekorację klatki schodowej i sali w Domu Towarzystwa Lekarskiego oraz witraż Apollo dla tegoż towarzystwa. W 1905 roku razem z Władysławem Ekielskim zaprojektował przebudowę wzgórza wawelskiego (tzw. "Akropolis").
Jego działalność pisarska i plastyczna pozostawały w bliskim związku. Postaciom z projektowanych witraży poświęcił cykl rapsodów, m.in. Bolesław Śmiały (1900, wyd. powiększone 1902) i Kazimierz Wielki (1900). Fascynacja Wawelem jako miejscem symbolicznym, skupiającym w sobie nie tylko istotę polskiej historii i kultury, ale też cywilizacji europejskiej, najpełniejszy wyraz znalazła w dramacie Akropolis (1904) oraz w – opracowanym wspólnie z Władysławem Ekielskim – projekcie przebudowy wzgórza wawelskiego i uczynienia z niego narodowego Akropolu – pomnika dziejów i potęgi Polski. Był jednym z twórców programu i praktyki tzw. sztuki stosowanej w Polsce; w jego stylu jest widoczny zarówno trwały wpływ Matejki, jak i żywe związki z secesją (dekoracyjność, charakterystyczna giętka i kapryśna linia, stylizacje roślinne), od której jednak się odżegnywał, a także zainteresowanie impresjonizmem.

105. rocznicę śmierci upamiętniamy wystawką książek z naszych zbiorów i innych źródeł.

IMG_3264 IMG_3265 IMG_3278 IMG_3281
IMG_3274 IMG_3279 IMG_3273

Zapraszamy do Biblioteki na Piętrze

Książki z wystawy udostępniamy.

Zobacz więcej:     Utwory Stanisława Wyspiańskiego
                         Rys biograficzny i teksty
                         Dnia 28 listopada 1907 roku zmarł w Krakowie Stanisław Wyspiański – nekrolog
                         Stanisław Wyspiański i jego prace w Muzeum Narodowym w Warszawie
                         http://www.pinakoteka.zascianek.pl/wyspianski/

Źródło: Wielka encyklopedia PWN, t.30. – Warszawa, 2005
            
http://pl.wikipedia.org 
źródło fot.:
http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Stanis%C5%82aw_Wyspia%C5%84ski_Autoportret_1890.jpg
             http://dzieje.pl/postacie/stanis%C5%82aw-wyspia%C5%84ski-1869-1907

Możliwość komentowania jest wyłączona.

Archiwum wpisów
Listopad 2012
P W Ś C P S N
« Paź   Gru »
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
2627282930  
Kategorie