Na początku…Biblioteka pod Smokiem powstała w osiedlu Karolew, jako IX Miejska Wypożyczalnia – filia Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Ludwika Waryńskiego w Łodzi. Jej otwarcie połączono z oddaniem do użytku Szkoły Podstawowej nr 6 i Liceum Ogólnokształcącego nr 26 przy ul. M. Fornalskiej 22a (obecnie Wileńska), które nastąpiło 27 września 1949 r. Migawki z uroczystości znalazły się w materiale Polskiej Kroniki Filmowej (PKF 1949 nr 41). Biblioteka zajęła niewielką salę lekcyjną – 72 m2, na II piętrze budynku. Początki działalności placówki to: księgozbiór liczący 1848 tomów i 549 zapisanych czytelników. Książki wypożyczano systemem zza lady, którą stanowił stół, umieszczony w drzwiach biblioteki. Czytelnicy gromadzili się w korytarzu szkolnym. Warsztat informacyjny o zbiorach stanowiły katalogi klamrowe, które dopiero w roku 1963 zamieniono na powszechnie znane dziś skrzynie katalogowe z szufladkami. Ilustrację tamtych czasów stanowi zdjęcie z kroniki biblioteki. Książki wypożycza Czesława WolffDzięki wpisowi mamy okazję poznać imię i nazwisko bibliotekarki – Czesławy Wolff. Biblioteka w budynku szkolnym działała do roku 1963. W tym czasie kierowały nią: Irena Dzięciołowska, Irena Izbińska, Janina Tarnowska, Danuta Nahorna, Teresa Kądziela – związana z biblioteką 23 lata. Od 1982 r. do dzisiaj – Henryka Skonieczka.

Rozwój w nowych strukturach…   Ważny dla losów biblioteki był rok 1963, kiedy po decentralizacji sieci i utworzeniu bibliotek dzielnicowych w mieście znalazła się w strukturze Dzielnicowej Biblioteki Publicznej Łódź-Polesie, jako 2 Rejonowa Biblioteka Publiczna dla Młodzieży. W tym czasie, w październiku 1963 r. otrzymała nowe, większe pomieszczenie w Szkole Podstawowej nr 164 przy ul. Wróblewskiego 65.Czytelnia

Kierowniczka biblioteki Teresa Kądziela

Dwukrotna lokalizacja biblioteki w szkole zaowocowała nawiązaniem dobrych kontaktów z nauczycielami, co znalazło swoje odzwierciedlenie także w późniejszej pracy na rzecz środowiska. W 1965 r. zrezygnowano z wypożyczania zza lady i wprowadzono wolny dostęp do księgozbioru. Zmiana znacznie zwiększyła atrakcyjność biblioteki, czytelnicy uzyskali swobodę wyboru, a w kronice pojawiły się wpisy wyrażające aprobatę dla tej decyzji. Poszukiwania odpowiedniego lokalu dla potrzeb rozwijającej się placówki spowodowało, że 26 września 1967 r. bibliotekę przeniesiono do Domu Społecznego (obecnie Ośrodek Kultury “Karolew”) przy ul. Bratysławskiej 6a. Większa powierzchnia – 150 m2, na którą złożyły się: wypożyczalnia, czytelnia i zaplecze socjalne dla pracowników pozwoliła na zmiany organizacyjne. Usytuowanie na parterze, samodzielne wejście, brak ograniczeń związanych z czasem pracy szkoły oraz szybko rosnąca grupa czytelników, poszerzona o osoby dorosłe, spowodowała utworzenie w bibliotece Oddziału z księgozbiorem dla dorosłych. W efekcie, w grudniu 1968 r. biblioteka zarejestrowała 2012 czytelników, ponad 28.000 odwiedzin i ponad 50.000 wypożyczeń. W tym samym roku, z uwagi na odpowiedni lokal, strukturę księgozbioru, kwalifikacje personelu oraz działalność kulturalno-oświatową biblioteka została wyróżniona i otrzymała status Biblioteki Wzorcowej. Z tego tytułu w placówce odbywały się praktyki przywarsztatowe bibliotekarzy dziecięcych w dzielnicy Polesie, a także praktyki studentów bibliotekoznawstwa Wydziału Historycznego UŁ oraz słuchaczy Studium Kulturalno-Oświatowego w Łodzi. Mało zachowało się w tego okresu zdjęć placówki, jedno z niewielu pochodzi z publikacji: Biblioteki Łodzi : informator z 1970 r.

Biblioteka na Bratysławskiej

Na rozwijające się osiedle Karolew, w latach 70 XX w. wpływ miała budowa na przylegających do niego terenach wsi Retkinia, osiedla wielorodzinnego z wielkiej płyty. Z sukcesywnie zasiedlanych budynków pojawili się nowi czytelnicy. Po raz kolejny zrodziła się potrzeba powiększenia placówki i przygotowania jej do poszerzających się zadań. W 1977 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa “Osiedle Młodych” oddała bibliotece do użytku nowy lokal na parterze wieżowca przy ul. Wróblewskiego 67. Warto wspomnieć, że były to pierwsze pomieszczenia, które jeszcze w fazie projektu planowane były dla biblioteki. Uroczyste otwarcie placówki nastąpiło 15 października. W lokalu tym biblioteka znajduje się do dzisiaj. Duża, jak na owe czasy powierzchnia – 300 m2, usytuowanie na trasie dojazdu do wielkiego osiedla mieszkaniowego, jakim stawała się Retkinia, a także w centrum handlowym osiedla Karolew było dużymi zaletami tej lokalizacji. Cechą charakterystyczną wszystkich przeprowadzek placówki był fakt, że nie opuściła ona nigdy terenu osiedla Karolew, wyznaczonego ulicami Wileńską, Wróblewskiego i Bratysławską. Dzięki temu z biblioteki korzystały niejednokrotnie nawet cztery pokolenia czytelników, często w jednej rodzinie. W tym czasie pojawiła się nowa nazwa placówki: 2 Rejonowa Biblioteka Publiczna dla Dzieci i Młodzieży. Początki funkcjonowania biblioteki w nowym lokalu prezentują fotografie przedstawiające czytelnię.

Czytelnia

Czasopisma w czytelni

Aby w pełni zaspokoić potrzeby mieszkańców, w 1979 r.  w bezpośrednim sąsiedztwie biblioteki zaadaptowano pomieszczenia techniczne (kotłownia) i powstała 12 Rejonowa Biblioteka Publiczna dla Dorosłych. Wspólne wejście do placówek, odrębne jakościowo księgozbiory pozwoliły w 1981 r. na powołanie do życia Zespołu Bibliotek.

Zespół Bibliotek im Jana Augustyniaka… Wybór patrona związany był z osobą łódzkiego bibliotekarza, twórcy sieci bibliotek publicznych w Łodzi – Jana Augustyniaka. Uroczystość nadania imienia  połączono z odsłonięciem pamiątkowej tablicy autorstwa Władysława Kowalczyka i przekazaniem portretu namalowanego przez Bogumiła Łukaszewskiego.

Tablica pamiątkowa autorstwa Władysława Kowalczyka

Portret Jana Augustyniaka namalowany przez Bogumiła Łukaszewskiego

Dla Zespołu wykonano również ekslibrisy. Jeden z nich zaprojektowali uczniowie Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych w Łodzi. Autorem kolejnego jest Andrzej Graczykowski 

Ekslibris zaprojektowany przez uczniów Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych w Łodzi - Filia nr 2

Ekslibris autorstwa Andrzeja Graczykowskiego - Filia nr 12

W kolejnych latach dekady (1982-1989) biblioteka pracowała nad specjalizacją harcerską, którą przyjęto  w wyniku podpisania porozumienia przez Dyrekcję Miejskiej Biblioteki Publicznej im. L. Waryńskiego i komendę Chorągwi Łódzkiej ZHP. Zgromadzono księgozbiór harcerski, stworzono warsztat informacyjny, otworzono harcówkę, lecz czas przemian ustrojowych zapoczątkowany w 1989 i brak zainteresowania harcerzy współpracą, spowodował zaniechanie aktywnych działań na rzecz specjalizacji. Jednak książki o tematyce harcerskiej biblioteka gromadzi nadal.

Smok Jasiek

W 1985 r. zaproszono dzieci na pierwsze z wielu spotkań z Janem Zielińskim, znanym łódzkim grafikiem i ilustratorem książek. Współpraca ta zaowocowała w 1987 r. powstaniem projektu malowidła ściennego, przedstawiającego kolorowego, bajkowego smoka. Obraz namalowano na ścianie w holu biblioteki i od tej pory jest jej znakiem rozpoznawczym. Podobnie jak ekslibris, którego projekt , Jan Zieliński podarował bibliotece w 1988 r.

Ekslibris autorstwa Jana Zielińskiego

Naprzeciw nowym wyzwaniom… Lata dziewięćdziesiąte XX w. postawiły przed biblioteką szereg wyzwań związanych z brakiem wystarczających środków na działalność i rozwojem technologii cyfrowej. Najpoważniejszym problemem były braki funduszy na zakup nowości, co przełożyło się na spadek ilości odwiedzin w bibliotece  i wypożyczeń książek. stąd apel do czytelników z prośbą o pomoc w współfinansowaniu zakupu nowości. Budżet Biblioteki Dzielnicowej miała wspomóc także wypożyczalnia kaset video, otworzona wspólnie z Domem Kultury “Karolew” oraz wynajęta część holu na usługi fotograficzne. Duże zmiany przyniósł rok 1994. Rozpoczęto bowiem komputeryzację biblioteki. Pierwsze prace z nią związane trwały dwa lata. W tym czasie założono bazę książek i czytelników, dokonano odpowiednich uzupełnień i poprawek, zamknięto katalogi kartkowe. Biblioteczny Punkt Informacji Komputerowej W październiku 1995 r. otworzono Punkt Informacji Komputerowej. (PIK). Wśród oferowanych usług znalazł się dostęp do programów komputerowych zapisanych na płytach CD-ROM, programów użytkowych typu edytor tekstu i arkusz kalkulacyjny, bibliograficznych baz Biblioteki Narodowej oraz Internetu. Użytkownicy mogli wypożyczyć książki i czasopisma o tematyce komputerowej. Zapewniono dostęp do katalogów bibliotecznych.  Ofertę PIK-u skierowano też do grup zorganizowanych, dla których przygotowano cykl lekcji pt. “Multimedia w bibliotece”. Celem tych zajęć była prezentacja posiadanych programów, jak również popularyzacja PIK-u. Wśród pierwszych programów, które znalazły się w Punkcie niewiele było polskich, czy też tłumaczonych na język polski. Przeważały programy angielskie np. “Encarta” – multimedialna encyklopedia, “Art Gallery” – prezentacja zbiorów Galerii Narodowej w Londynie, “Cinemania” – encyklopedia filmu, a dla dzieci interaktywne programy “Just Grandma and Me” oraz “Arthur’s Teacher Trouble”. W kolejnych latach, dzięki systematycznym zakupom zbiór programów znacznie sie powiększył, osiągając w roku 2012 liczbę 335.

1 kwietnia 1996 r. rozpoczęto komputerowe udostępnianie zbiorów, początkowo w programie Data Trek, a następnie w programie Libra, z którym pracujemy do dziś. Aby zwiększyć wartość informacyjną katalogów komputerowych postanowiono uzupełniać z autopsji opisy książek w bazie. W praktyce oznaczało to, że katalogowano od początku cały księgozbiór. Niestety w pierwszych latach pracy z komputerem biblioteka nie miała dostępu do zewnętrznych baz, chociażby Biblioteki Narodowej, z których mogłaby pobierać dane.

Komputeryzacja biblioteki była przełomowym przedsięwzięciem w jej historii, uprościła wiele prac bibliotecznych i skróciła czas ich wykonywania, pozwoliła na łatwiejszy dostęp do zbiorów dzięki możliwościom wyszukiwawczym programu “Libra”.

Nowe stulecie… W 2000 roku biblioteka kolejny raz zmieniła swoją nazwę. Od tej pory jest to Filia nr 2 Miejskiej Biblioteki Publicznej Łódź-Polesie. Początek nowej dekady zaznaczył się też wzrostem wskaźników, zwłaszcza ilości odwiedzin i wypożyczeń. Kontynuowano także prace związane z warsztatem informacyjnym polegające na wprowadzaniu do bazy archiwalnych opisów kartotek bibliotecznych. W roku 2003 wprowadzono stały dostęp do Internetu, co kolejny raz zmieniło sposób pracy bibliotekarzy, pozwoliło bowiem na wykorzystywanie katalogów innych bibliotek, dało szybki dostęp do informacji oraz możliwość zakupów książek w hurtowni internetowej Internet zaczęto też wykorzystywać w pracy kulturalno-oświatowej. W 2005 roku pojawiła się tendencja spadkowa wskaźników zwłaszcza w czytelni, zaznaczył się duży odpływ czytelników korzystających z księgozbioru podręcznego, co potwierdziło obserwacje, że dzieci i młodzież chętniej korzystają z Internetu, który jest łatwiejszym środkiem uzyskania potrzebnych wiadomości.

W jubileuszowym roku 2009  przeprowadzono kompleksowy remont biblioteki, wymieniono podłogi, sufity, drzwi, umalowano ściany. Zyskano nowy wygląd i doświetlono pomieszczenia poprzez inne ustawienie regałów.

Wypożyczalnia

Wypożyczalnia

W 2010 roku biblioteka zyskała nowe narzędzie popularyzujące jej działalność. Rozpoczęto prowadzenie bloga wpisując artykuły dotyczące zbiorów, przeprowadzanych imprez, opisujące wystawy.

Chociaż kolejne dziesięciolecie działalności biblioteki zakończono spadkiem wskaźników utrzymującym się od 2005 r., to jednak wiele akcji podejmowanych przez placówkę miało pozytywne zakończenie. Wprowadzono nowe formy pracy kulturalno-oświatowej – elementy pedagogiki zabawy i dramy, rozwinięto działalność Bibliotecznego Teatrzyku Lalek, nawiązano współpracę z wieloma przedszkolami i szkołami znajdującymi się nie tylko w zasięgu oddziaływania biblioteki. Wiele ciekawych przedsięwzięć zrealizowano wspólnie z sąsiadującą z nami Filią nr 12. Ważną sprawą w pracy biblioteki było dążenie do kompletności warsztatu informacyjnego i podnoszenie jego jakości. Służyć temu miało m.in. rekatalogowanie z autopsji księgozbioru i  prowadzenie kartotek komputerowych. Dużo zmian wprowadziło podłączenie do szerokopasmowego Internetu. Wprawdzie taki dostęp do Sieci spowodował odpływ czytelników korzystających z księgozbioru podręcznego i programów edukacyjnych, to jednak bibliotekarze zyskali nowe źródła informacji, możliwość pobierania i sprawdzania opisów w wielu bibliotecznych katalogach w całej Polsce oraz nowe narzędzie promocji biblioteki, jaką jest strona WWW.

Wirtualny spacer po bibliotece

https://www.youtube.com/watch?v=CLU1QA5hXT4

Bibliografia historii biblioteki:

Materiały publikowane

1. Jutro otwarcie nowej biblioteki, Głos Robotniczy, 1967, nr 228, s. 2
2. (K), Jak zainteresować dziecko książką?, Głos Robotniczy, 1968, nr 128, s. 4
3. S. Jaśkiewicz, Dom Społeczny na Karolewie placówką pożyteczną i godną uznania, Express Ilustrowany, 1969, nr 187, s. 3
4. Dziś zapraszają… Dni Oświaty, Książki i Prasy, Głos Robotniczy, 1971, nr 117, s. 4
5. T. Kądziela, Współpraca biblioteki dla dzieci i młodzieży ze szkołami, Poradnik Bibliotekarza, 1971, nr 11/12, s. 308-309
6. (hosz), 30 lat w służbie czytelnictwa, Express Ilustrowany, 1980, nr 52, s. 4
7. Biblioteczna uroczystość, Express Ilustrowany, 1981, nr 3, s. 5
8. G.R., Pamięć o Janie Augustyniaku żywa i twórcza : uroczyste nadanie imienia zespołowi bibliotek, Głos Robotniczy, 1981, nr 27, s. 3
9. I. Nagórska, Nadanie imienia Jana Augustyniaka zespołowi rejonowych bibliotek w Łodzi, Poradnik Bibliotekarza, 1981, n 5, s. 124-125
10. L.H., Imię Augustyniaka otrzymał Zespół Rejonowych Bibliotek Publicznych na Polesiu, Express Ilustrowany, 1981, nr 16, s. 1
11. M. Jagoszewski, W hołdzie Janowi Augustyniakowi, Dziennik Łódzki, 1981, nr 25, s. 8
12. (hal), Porozumienie bibliotekarzy z harcerstwem, Express Ilustrowany, 1982, nr 39, s. 7
13. L. Sułkowska, Jan Augustyniak patronem Zespołu Bibliotek Publicznych w dzielnicy Polesie, W: Sprawozdanie Miejskiej Biblioteki Publicznej im. L. Waryńskiego za rok 1981. Łódź : MBP im. L. Waryńskiego, 1982, s. 125-130
14. I. Nagórska, Bibliotekarskie życiorysy. Teresa Kądziela, Poradnik Bibliotekarza, 1983 nr 11-12 s. 297-298
15. Z teki ekslibrisów, Express Ilustrowany, 1988, nr 88, s. 5
16. L.H., 40 lat służby najmłodszym czytelnikom, Express Ilustrowany, 1990, nr 3, s. 4-5
17. (JA), Biblioteczne jubileusze, Kalejdoskop, 1994, nr 14, s. 47
18. J. Włochacz,Punkt Informacji Komputerowej w Zespole Bibliotek Rejonowych im. Jana Augustyniaka : informator, Łódź : Dzielnicowa Biblioteka Publiczna Łódź-Polesie, 1996, 15 s.
19. J. Włochacz, P. Tarnowski, Nowe media w bibliotece, Poradnik Bibliotekarza, 1996, nr 11, s.5-7
20. I. Nagórska, 75 lat minęło, Poradnik Bibliotekarza, 1997, nr 12, s. 2-4
21. (ak), Bajt zamiast rewersu, Dziennik Łódzki, 1997, nr 138, s. 6
22. JCS, Biblioteka dzieciom, Gazeta Łódzka, 1997, nr 30, s.15
23. JCS, Internet w bibliotece, Gazeta Łódzka, 1997, nr 228, s. 13
24. JCS, Naucz się Internetu, Gazeta Łódzka, 1997, nr 210, s. 8
25. JCS, Nie tylko książki, Gazeta Łódzka, 1997, nr 33, s.12
26. JCS, Wakacje z biblioteką, Gazeta Łódzka, 1997, nr 145, s.16
27. JCS, Na wakacje – biblioteka, Gazeta Łódzka, 1998, nr 151, s. 11
28. kwl, Wakacje w bibliotece, Dziennik Łódzki, 1998, nr 171, s. 8
29. Biblioteki z komputerem, Dziennik Łódzki, 2000, nr 193, s. 33
30. J. Lasik. Dzień Sąsiada na Polesiu. Warsztaty, koncerty i wycieczka, Dziennik Łódzki, 2015, nr 122, s. 6
31. K. Lubińska, Biblioteka z terapią i drukarkami 3d, Dziennik Łódzki, 2017, nr 45, s.15
32. K. Łajszczak, Współpraca biblioteki publicznej z innymi instytucjami kultury, Przegląd Edukacyjny, 2017, nr2, s.31-32

Materiały niepublikowane

1. 30 lat 2 Rejonowej Biblioteki Publicznej dla Dzieci i Młodzieży ul. Wróblewskiego 67, Łódź, 1979, [1] k. złoż. (6 s.)
2. H. Skonieczka, Współpraca 2 RBP dla Dzieci i Młodzieży wchodzącej w skład zespołu Bibliotek Rejonowych im. Jana Augustyniaka ze środowiskiem [praca dyplomowa]. Maszynopis. Łódź, 1983, 27s.
3. H. Skonieczka, J. Włochacz, 2 Rejonowa Biblioteka Publiczna dla Dzieci i Młodzieży Łódź-Polesie 1949-1989. Łódź, 1989, [1] k. złoż. (6 s.)
4. H. Skonieczka, Historia 2 RBP dla dzieci i Młodzieży Kalendarium 1949-1999. Maszynopis. Łódź, [2000], 5 s.
5. T. Piwoni, Miejska Biblioteka Publiczna Łódź-Polesie Filia nr 2 w latach 1949-2002 [praca magisterska]. Maszynopis. Łódź, 2003, 124 s.
6. E. Kopa, “Biblioteka pod Smokiem” : prezentacja 2 Filii Miejskiej Biblioteki Publicznej Łódź-Polesie ul. Wróblewskiego 67. Maszynopis. Łódź, 2005, 12 s.
7. E. Barańska, Działalność kulturalno-oświatowa bibliotek dla dzieci i młodzieży na przykładzie Filii nr 1 i nr 2 MBP Łódź-Polesie. [praca licencjacka]. Maszynopis. Łódź, 2009, 75 s.
8.  H. Skonieczka, Historia Filii nr 2 Kalendarium 2000-2010. Maszynopis. Łódź, 2011, 6 s.
9. H. Skonieczka, Pracownicy Filii nr 2 Miejskiej Biblioteki Publicznej Łódź-Polesie od roku 1949. Maszynopis. Łódź, 2013, 1 s.

 Henryka Skonieczka

Łódź, styczeń 2013