Znak czasów…

Biblioteki wojskowe mają długoletnią tradycję, a powstanie 10 Rejonowej Biblioteki Publicznej dla Dorosłych przy ul. A. Struga 65 wpisuje się w nią. Jak to się stało, że doszło do wspólnych ustaleń związanych z połączeniem sił wojskowych i cywilnych wskazują zapisy w dokumentach biblioteki. Na mocy Zarządzenia Szefa Sztabu Generalnego nr 015 z dnia 4 lutego 1967 r. powołano Batalion Obrony Terytorialnej m. Łodzi, który po roku działalności zostaje przetworzony w Pułk, od 1969 r. działający w czołówce jednostek Pomorskiego Okręgu Wojskowego. Mimo, że żołnierze wypracowywali znaczne kwoty na rzecz gospodarki narodowej, to nie znajdowano środków na utworzenie biblioteki. Szukając rozwiązań dowództwo Pułku zwróciło się do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej o pozyskanie środków pozabudżetowych na organizację placówki. 13 września 1968 r. Komisja Finansów przyznała fundusze na urządzenie biblioteki z czytelnią. Na mocy stosownych porozumień z dyrekcją Dzielnicowej Biblioteki Publicznej Łódź-Polesie 10 Rejonowa Biblioteka Publiczna dla Dorosłych została otwarta 17 października 1968 r. z okazji 25. rocznicy Ludowego Wojska Polskiego.

Umocowanie prawne placówce dawała ustawa o bibliotekach z 9 kwietnia 1968 r., Zarządzenie Ministra Obrony Narodowej nr 54/MON w sprawie wojskowej sieci bibliotecznej oraz Instrukcja wojskowych bibliotek oświatowych wydana w formie odrębnej publikacji wprowadzona Zarządzeniem Szefa Głównego Zarządu Politycznego WP nr 13/Polit. Z dnia 9 maja 1972 r. w sprawie zasad działania wojskowych bibliotek oświatowych.

Wnętrze biblioteki

Biblioteka zajmowała powierzchnię 80m2, na której urządzono wypożyczalnię i czytelnię. Placówką od początku do końca jej istnienia kierowała Halina Pągowska; przez pewien okres zatrudniony był pracownik z jednostki wojskowej.

Historia połączonych bibliotek zakończyła się w 1987 r., kiedy tzw. cywilna biblioteka otrzymała osobne pomieszczenie, wcześniej rozdzielono księgozbiór.

Czytelnictwo i praca na rzecz żołnierskiego środowiska

Specyfika środowiska, w którym działała biblioteka miała wpływ na jej zbiory i działalność kulturalnooświatową. Duży zasób stanowiła literatura Wydawnictwa Ministerstwa Obrony Narodowej. Czytelnikami biblioteki byli głównie żołnierze odbywający zasadniczą służbę wojskową, którzy co dwa lata wymieniali się. Wielu z nich nie posiadało pełnego wykształcenia podstawowego, dlatego praca z upowszechnianiem literatury i czytelnictwa była niezwykle trudna i skomplikowana. Niemożność samodzielnego skorzystania z katalogu książek z powodu nieznajomości kolejności liter w alfabecie była częstym przypadkiem. Mimo tych trudności udawało się znajdować grupy, które aktywnie włączały się w konkursy, czy uczestniczyły w przeglądach literatury organizowanych przez bibliotekę. Można tu wymienić sukcesy w konkursach: Szlakiem zwycięstwa, Za wolność waszą i naszą, Wiedza – kultura – obronność.

Czytelnik w bibliotece

Dla żołnierzy spotkania z pisarzami, dziennikarzami i ludźmi kultury stanowiły niejednokrotnie pierwsze i jedyne zetknięcie się „na żywo” z twórcami i ich działalnością. W bibliotece gościli m.in. pisarze: Andrzej Ostoja-Owsiany, Honorata i Tadeusz Chróścielewscy, Apoloniusz Zawilski, Wiesław Górnicki, Stanisława Fleszarowa-Muskat, Edmund Ostrowski, Henryk Hartenberg, aktorzy: Ludwik Benoit, Bogusław Sochnacki, Bogumił Antczak, Józef Zbiróg, Barbara Wałkówna.

Biblioteka w pracy z czytelnikiem korzystała z gotowych audycji nagranych przez Dom Słowa Polskiego uwzględniających rocznice historyczne (także propagandowe) oraz upowszechniających wiedzę ogólną z różnych dziedzin. Sama organizowała przeglądy nowości i Wydawnictwa MON, a także wystawy prezentujące i popularyzujące książki z księgozbioru podręcznego. Dzięki tym działaniom starano się zminimalizować uciążliwości i trudy życia żołnierskiego i przygotować aktywnego czytelnika do życia w cywilu.

Wizytacja władz wojskowych

Z racji usytuowania biblioteka była niejednokrotnie wizytowana przez władze wojskowe. Jednym z takich, odnotowanych w kronice spotkań była w 1973 wizyta Ministra Obrony Narodowej Wojciecha Jaruzelskiego.

Wskaźniki czytelnicze w bibliotece wykazywały corocznie liczbę ok. 800 czytelników, odwiedziny kształtowały się na poziomie ponad 17000, a wypożyczenia ponad 20000 wol.

Gdy zawiał wiatr historii…

Faksymile pisma o reorganizacji

23 listopada 1990 r., w pierwszym roku transformacji ustrojowej, poinformowano dyrektora Dzielnicowej Biblioteki Publicznej Łódź-Polesie o restrukturyzacji w Oddziale Obrony Cywilnej i poproszono o przeniesienie biblioteki w jak najkrótszym czasie. Z braku innej lokalizacji na terenie dzielnicy Polesie, proces zamknięcia i likwidacji 10 Rejonowej Biblioteki Publicznej dla Dorosłych rozpoczęto w I kwartale 1991 r. Księgozbiór rozparcelowano do bibliotek i magazynu, część pozycji sprzedano w antykwariacie. Meble otrzymały inne biblioteki rejonowe w dzielnicy. Oficjalny protokół zamknięcia spisano 30 maja 1991 r.

Na podstawie dokumentów niepublikowanych oprac. JaW