Z miejsca na miejsce w poszukiwaniu lokalizacji

Losy 2 Rejonowej Biblioteki Publicznej dla Dorosłych sięgają 1955 r., kiedy to jeszcze jako 17 Rejonowa Wypożyczalnia Książek dla Dorosłych przy ul. A. Struga 14 należała do sieci miejskiej, kierowanej przez Miejską Bibliotekę Publiczną im. Ludwika Waryńskiego w Łodzi. Pierwszy raz siedzibę zmieniła w 1957 r. – znalazła się w obszarze terytorialnym Polesia przy ul. Płatowcowej 7. Ale i to miejsce nie na długo było siedzibą biblioteki, bowiem w listopadzie 1960 r. przeniosła się do lokalu przy ul. Obr. Stalingradu 71/73 (dzisiaj ul. Legionów). Organizacja w nowym środowisku zajęła kilka miesięcy, a uroczyste otwarcie nastąpiło 11 lutego 1961 r. Była pierwszą biblioteką rejonową z wolnym dostępem do półek i kopertkowym systemem wypożyczeń, gdzie kopertka z danymi, do której włączano karty wypożyczonych książek stanowiła konto czytelnicze.

W marcu 1961 r., w początkowym okresie decentralizacji sieci bibliotek publicznych oraz do czasu nadania statutów, była przejściową siedzibą Dzielnicowej Biblioteki Publicznej Łódź-Polesie. W tym miejscu i pod własnym szyldem pozostawała do czasu zamknięcia.

Historię tworzyli ludzie

W okresie 39 lat działalności w bibliotece pracowało wiele osób – zwłaszcza z personelu pomocniczego. Wśród kierowniczek wymieniane były: Ryszarda Matysik (1958-1959), Krystyna Reut (1960-1961), Irena Drezner (1961-1971), Teresa Klarecka-Wójcik (1971-1993). Przejściowo, w okresie 1975-1977, funkcję pełniących obowiązki kierownika sprawowały Jadwiga Śliwińska i Anna Juszczak.

W nielicznych niestety dokumentach pozostały wpisy i fotografie. Zachowała się relacja z uroczystości zakończenia pracy zawodowej Ireny Drezner, która w bibliotekarstwie przepracowała 23 lata. Uroczystość odbyła się 28 lutego 1971 r., została przygotowana przez pracowników, a sfinansowana przez członków Koła Przyjaciół Biblioteki.

Pożegnanie Ireny Drezner Pożegnanie Ireny Drezner Pożegnanie Ireny Drezner

Największy wpływ na funkcjonowanie biblioteki: dobór księgozbioru, warsztat informacyjny i różnorodną działalność kulturalną miała jednak Teresa Klarecka-Wójcik, która kierowała placówką przez 22 lata. Jej zamiłowanie do literatury i działań artystycznych znalazło ujście w organizowaniu interesujących przedsięwzięć i zgromadzenie ciekawego księgozbioru.

Czytelnictwo i praca na rzecz środowiska

Biblioteka, tak jak inne placówki w minionym okresie była nastawiona na sprawy propagandy socjalizmu czy przyjaźni polsko-radzieckiej, włączała się w różnego rodzaju współzawodnictwa miedzy bibliotekami i kołami przyjaciół bibliotek (słynne na kolejne lecia PRL, 50. rocznicy Rewolucji Październikowej) uzyskując nagrody i wyróżnienia. Prócz tego w działalności kulturalnej poruszano i inne zagadnienia np. w odczytach (cykl Zwiedzamy stolice świata) i wystawach (Polska książka ilustrowana XIX w.), czy w latach osiemdziesiątych kiermasze książki używanej.

W kronikach biblioteki odnotowywano wszystkie wydarzenia. Oto przykłady wpisów z zachowanego, jedynego tomu (w roku 1987 dokumentacja historyczna placówki uległa zniszczeniu).

Wpis w kronice biblioteki Wpis w kronice biblioteki

Spośród goszczących w bibliotece osób z czytelnikami spotykali się m.in.: Horacy Safrin, Jan Huszcza, Wacław Biliński, Barbara Wałkówna, Andrzej Ostoja-Owsiany, Tadeusz Chróścielewski, Zbigniew Nienacki, Józef Hen, Ludwik Benoit, Wiesław Jażdżyński, Henryk Czarnecki, Zdzisław Konicki.

Ekslibris biblioteki - linoryt Wykorzystując możliwości i potencjał środowiska, w którym działała placówka, zainicjowała istnienie Koła Przyjaciół Biblioteki, które miało niemały wpływ na jej funkcjonowanie. Poczynając od drobnych podarunków dla biblioteki – kwiaty doniczkowe, Koło sfinansowało np. wykonanie ekslibrisu przez artystę Teofila Jóźwiaka. Koło działało do 1977 r., kiedy to nie udało się wybrać nowego zarządu.

Biblioteka, z racji doskonałego warsztatu była miejscem praktyk słuchaczek Państwowego Studium Kulturalno-Oświatowego i Bibliotekarskiego w Łodzi oraz brała udział w badaniach czytelniczych prowadzonych przez pracowników Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Ludwika Waryńskiego w Łodzi. W ramach wymiany doświadczeń gościła także bibliotekarzy z Wrocławia, Opola, Lublina i Gliwic i słuchaczy Ogólnopolskiego Kursu Służby Informacyjno-Bibliograficznej.

Liczby – statystyczne ujęcie danych

O zasobach biblioteki i ich wykorzystaniu zawsze świadczyły dane liczbowe. Zbierane dla potrzeb sprawozdawczości pozwalały analizować trendy w zmieniającej się rzeczywistości. Na przykładzie danych 2 Rejonowej Biblioteki Publicznej dla Dorosłych wybrane zostały następujące lata, które ilustruje tabela.

Rok

Księgozbiór

Czytelnicy

Odwiedziny

Wypożyczenia

1963

9029

1730

25046

46925

1965

10420

2508

38729

70904

1970

16592

3122

39189

76808

1975

16006

3121

31227

48854

1980

17091

2767

25161

43892

1985

20677

1843

19114

44201

1990

20625

1432

14803

40532

1992

19272

493

7284

27186

Z zestawionych danych wynika, że najlepszy okres w historii biblioteki, to połowa lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych zarówno pod względem ilości rejestrowanych czytelników i wypożyczeń. Aby sprostać oczekiwaniom korzystających, w 1968 r. biblioteka poszerzyła godziny udostępniania i rozpoczęła pracę na dwie zmiany od 1000 do 2000. Nie zachowały się dane jak długo trwał ten okres. W latach osiemdziesiątych czytelnictwo zaczyna podupadać, by w chwili decyzji o reorganizacji osiągnąć najniższe w historii wskaźniki.

Gdy zawiał wiatr historii…

W okresie transformacji ustrojowej, po 1989 r. rozpoczęło się reorganizowanie sieci bibliotek w Łodzi. Brak możliwości pozyskania lokali i zmiany lokalizacji placówek w starej części Polesia na rzecz rozbudowującej się Retkini spowodowały znaczną konkurencję wśród usytuowanych zbyt blisko siebie bibliotek. W tej „rywalizacji” przegrała 2 Rejonowa Biblioteka Publiczna dla Dorosłych z wynikami czytelniczymi i księgozbiorem 3 RBP dla Dzieci i Młodzieży z mieszczącej się naprzeciwko pod adresem Obr. Stalingradu 74. W roku1993 podjęto decyzję o połączeniu obydwu księgozbiorów, zachowując w strukturze tę placówkę, która była historycznie starsza i zasobniejsza, mogąca obsłużyć zarówno czytelnika dziecięcego jak i dorosłego. Rozdział, jakim była historia biblioteki został zamknięty 28 lutego 1993 r.

Na podstawie dokumentów niepublikowanych oprac. JaW